วัยรุ่นที่ไม่ชอบอ่านหนังสือ เลือกนิยายผจญภัยแบบไหนให้อ่านจนจบ
28 กันยายน 2569

เล่มที่เหมาะคือเล่มที่มีเหตุการณ์เกิดขึ้นตั้งแต่หน้าแรก ตัวละครมีเป้าหมายชัดว่าต้องไปให้ถึงอะไร และแบ่งเป็นบทสั้นพออ่านจบได้ในครั้งเดียว ส่วนความหนา ความคลาสสิก หรือคำชมจากผู้ใหญ่ เป็นเรื่องรองทั้งหมด
วัยรุ่นที่บอกว่าไม่ชอบอ่าน ส่วนใหญ่ไม่ได้เกลียดเรื่องเล่า เพราะยังดูซีรีส์และเล่นเกมที่มีเนื้อเรื่องยาวได้ทั้งคืน สิ่งที่เขาไม่อดทนด้วยคือช่วงเปิดเรื่องที่เนิบนาน กับความรู้สึกว่าถูกสั่งให้อ่าน
ลักษณะของเล่มที่วางไม่ลง
ปัญหาปรากฏเร็ว ถ้าห้าหน้าแรกยังเป็นการบรรยายบ้านและครอบครัว เด็กที่ไม่ชินกับการอ่านจะวางก่อนถึงจุดสนุก ลองเปิดอ่านหน้าแรกด้วยตัวเองก่อน ถ้าคุณเองยังอยากรู้ว่าเกิดอะไรต่อ ก็เป็นสัญญาณดี
ตัวเอกอายุใกล้เคียงหรือแก่กว่าผู้อ่านเล็กน้อย วัยรุ่นชอบมองขึ้นไปหาคนที่โตกว่านิดหน่อย มากกว่าอ่านเรื่องของเด็กที่เล็กกว่าตัวเอง
มีภารกิจที่จับต้องได้ ตามหาของ หนีออกจากที่ใดที่หนึ่ง หรือข้ามดินแดนให้ทันเวลา เป้าหมายแบบนี้ทำให้ทุกบทมีแรงดึงไปข้างหน้า
มีแผนที่หรือภาพประกอบช่วยนึกภาพ นิยายผจญภัยหลายเล่มใส่แผนที่ไว้หน้าต้น อย่างแผนที่เกาะในฉบับพิมพ์เก่าของ Treasure Island ของ Robert Louis Stevenson ซึ่งกลายเป็นภาพจำของนิยายแนวนี้ไปแล้ว แผนที่เล็กๆ แบบนี้ช่วยให้ผู้อ่านมือใหม่ไม่หลงทางในเรื่อง
ฉากที่พาออกไปนอกหน้ากระดาษได้
ฉากถ้ำ ป่า แม่น้ำ หรือเกาะร้าง เป็นของคู่กับนิยายผจญภัย และเป็นสะพานที่ดีระหว่างการอ่านกับโลกจริง หลังลูกอ่านถึงตอนที่ตัวละครคลำทางในถ้ำมืด ลองชวนไปเห็นถ้ำจริงสักแห่ง เช่นถ้ำหินงอกหินย้อยที่เขาบินของราชบุรี ซึ่งไปกลับจากกรุงเทพได้ในวันเดียว ประสบการณ์ตรงจะทำให้ฉากในเล่มถัดไปมีมิติขึ้นทันที และบ่อยครั้งเด็กจะเป็นฝ่ายถามเองว่ามีเรื่องแนวนี้อีกไหม
วิธียื่นหนังสือให้โดยไม่ให้รู้สึกว่าเป็นการบ้าน
ให้เลือกเองจากตัวเลือกสามสี่เล่มดีกว่ายื่นเล่มเดียวแล้วบอกว่าเล่มนี้ดี หลักคิดคล้ายกับที่ผู้ใหญ่ใช้ตอนหาหนังสือที่เข้ากับจริตตัวเอง คือเริ่มจากสิ่งที่เขาสนใจอยู่แล้ว ไม่ใช่สิ่งที่เราอยากให้สนใจ
วางเล่มเหล่านั้นไว้ในที่ที่สายตาผ่านบ่อย ไม่ต้องตามถามว่าอ่านถึงไหนแล้ว ถ้าบ้านมีน้องเล็กด้วย วิธีจัดหนังสือให้อยู่ในระดับที่เด็กเอื้อมหยิบเองได้ก็ปรับใช้กับมุมของพี่วัยรุ่นได้เหมือนกัน แค่เปลี่ยนเป็นชั้นข้างโต๊ะเรียนหรือหัวเตียง
ถาม-ตอบที่พ่อแม่มักสงสัย
อ่านฉบับการ์ตูนหรือฉบับย่อก่อนได้ไหม
ได้ ถ้าเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เขาอยากรู้เรื่องราวเต็มๆ หลายคนกลับไปหาฉบับเต็มเองหลังติดใจตัวละคร สิ่งสำคัญคือไม่ดูถูกว่าการ์ตูนไม่ใช่การอ่าน
ถ้าอ่านไปครึ่งเล่มแล้วเลิก ควรให้อ่านต่อจนจบไหม
ไม่จำเป็น การฝืนอ่านเล่มที่ไม่ใช่ยิ่งตอกย้ำว่าการอ่านน่าเบื่อ ลองคุยสั้นๆ ว่าไม่ชอบตรงไหน คำตอบนั้นมีค่ามากสำหรับการเลือกเล่มต่อไป
พ่อแม่ควรอ่านเล่มเดียวกันด้วยไหม
ถ้ามีเวลาก็ดีมาก ไม่ต้องอ่านพร้อมกัน แค่อ่านตามหลังแล้วหาโอกาสคุยถึงฉากที่ชอบ ครอบครัวที่เคยมีช่วงเวลาอ่านนิทานก่อนนอนจนลูกรอฟังทุกคืนตอนเด็ก จะพบว่าการคุยเรื่องหนังสือกับลูกวัยรุ่นคือการต่อยอดนิสัยเดิมในรูปแบบที่โตขึ้น