BestQuickBook

อ่านนิทานให้ลูกฟังอย่างไรให้ลูกอยากฟังต่อทุกคืน

อ่านนิทานให้ลูกฟังอย่างไรให้ลูกอยากฟังต่อทุกคืน
ที่มา: Wikimedia Commons

บ้านที่ลูกติดนิทานงอมแงม พ่อแม่ไม่จำเป็นต้องพากย์เสียงเก่งเหมือนนักแสดงเลยครับ หลายบ้านอ่านด้วยเสียงธรรมดาๆ ตะกุกตะกักบ้างด้วยซ้ำ แต่ลูกก็ยังวิ่งถือหนังสือมาหาทุกคืน สิ่งที่ทำให้เด็กอยากฟังต่อมักไม่ใช่ฝีมือการอ่าน แต่เป็นความรู้สึกว่าช่วงเวลานี้เป็นของเขา และเขามีส่วนร่วมในเรื่องที่กำลังฟัง

ทำให้ช่วงอ่านนิทานเป็นเวลาพิเศษที่คาดเดาได้

เด็กเล็กชอบสิ่งที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในเวลาเดิม ลองผูกนิทานไว้กับกิจวัตรที่มีอยู่แล้ว เช่น หลังแปรงฟัน ก่อนปิดไฟ แล้วทำแบบนั้นทุกคืนให้สม่ำเสมอ ไม่ต้องนาน สิบหรือสิบห้านาทีก็พอ ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความยาว เพราะลูกจะเริ่มรู้เองว่าถึงเวลานี้แล้วจะได้ฟังนิทาน

ระหว่างอ่าน วางโทรศัพท์ไว้นอกห้อง นั่งให้ลูกเห็นภาพในหนังสือชัดๆ จะนั่งตักหรือนอนเคียงกันก็ได้ และให้ลูกเป็นคนเลือกเล่มเอง อย่างน้อยหนึ่งในสองเล่มของคืนนั้น การได้เลือกทำให้เด็กรู้สึกว่านิทานคืนนี้เป็นเรื่องของเขา ไม่ใช่งานที่ผู้ใหญ่สั่ง

อ่านแบบชวนคุย ไม่ต้องรีบอ่านให้จบเล่ม

ผู้ใหญ่มักอยากอ่านให้ครบทุกบรรทัด แต่สำหรับเด็ก หน้าที่สนุกที่สุดอาจเป็นหน้าที่มีแมวซ่อนอยู่หลังกระถางต้นไม้ ลองหยุดให้ลูกชี้หา ถามว่า “คิดว่าเขาจะเปิดประตูเจออะไร” หรือ “ถ้าเป็นหนูจะทำยังไง” คำถามง่ายๆ แบบนี้เปลี่ยนการฟังเฉยๆ ให้กลายเป็นการเล่นด้วยกัน

ให้ลูกเป็นคนพลิกหน้าเอง และยอมให้ลูกขัดจังหวะ ถ้าเขาอยากเล่าว่าเคยเห็นหมาแบบในรูปที่บ้านคุณยาย ก็ฟังเขาสักครู่ก่อนค่อยอ่านต่อ ส่วนเรื่องเสียง ไม่ต้องทำครบทุกตัวละคร แค่เปลี่ยนจังหวะ พูดช้าลงตอนลุ้น กระซิบตอนตัวละครแอบย่อง เท่านี้เด็กก็ตาโตแล้ว

บางบ้านเติมดนตรีเข้าไปเล็กน้อย เช่น ร้องเพลงสั้นๆ ที่แต่งขึ้นเองตอนตัวละครออกเดินทาง หรือพ่อแม่ที่เล่นดนตรีเป็นก็หยิบเครื่องดนตรีชิ้นเล็กมาดีดประกอบ คนที่ไม่เคยเล่นอะไรเลยแต่อยากลอง จะเริ่มจากการหัดดีดยูคูเลเล่แบบง่ายๆ ไว้ร้องเพลงกับลูก ก็ได้ เพราะเป็นเครื่องดนตรีตัวเล็ก เสียงไม่ดังรบกวน เหมาะกับการเล่นในห้องนอน จุดประสงค์ไม่ใช่ความไพเราะ แต่เป็นความสนุกที่ทำให้ลูกจำเรื่องได้

เลือกเล่มจากสิ่งที่ลูกหลงใหลอยู่แล้ว

เด็กที่ “ไม่ชอบฟังนิทาน” หลายคน จริงๆ แค่ยังไม่เจอเรื่องที่ตรงกับสิ่งที่เขาสนใจ ลองสังเกตว่าลูกพูดถึงอะไรบ่อย ถ้าเป็นรถขุดหรือรถไฟ ลองหาหนังสือภาพที่เปิดให้เห็นกลไกข้างในรถและเครื่องจักร มาอ่านก่อนนอน ถ้าลูกชอบวิ่งเตะบอลมากกว่านั่งนิ่ง ก็ไม่ต้องฝืนให้นั่งฟังนาน ลองดูวิธีชวนเด็กสายกีฬาให้เข้าหาหนังสือแบบไม่บังคับ แล้วค่อยปรับให้เข้ากับคืนของบ้านตัวเอง

สิ่งที่ช่วยได้มากไม่แพ้กันคือการวางหนังสือไว้ในที่ที่ลูกหยิบถึง เด็กที่เปิดดูนิทานเล่นเองในตอนกลางวัน มักมีเล่มที่อยากให้พ่อแม่อ่านให้ฟังตอนกลางคืนเตรียมไว้แล้ว ใครยังไม่รู้จะจัดมุมหนังสืออย่างไร ลองดูไอเดียจัดชั้นหนังสือระดับสายตาเด็กให้ลูกเลือกเองได้

คำถามที่พ่อแม่มักสงสัย

ลูกขอให้อ่านเล่มเดิมซ้ำทุกคืน ควรเปลี่ยนเล่มไหม

ไม่ต้องรีบเปลี่ยนครับ เด็กชอบความคุ้นเคย การได้ฟังเรื่องที่รู้ตอนจบแล้วทำให้รู้สึกปลอดภัย และสนุกที่ได้พูดประโยคเด็ดก่อนพ่อแม่ ถ้าอยากเพิ่มเล่มใหม่ ให้อ่านเล่มเดิมตามที่ลูกขอ แล้วต่อด้วยเล่มใหม่สั้นๆ อีกเล่ม ไม่ต้องแย่งที่กัน

ลูกลุกเดินไปมาระหว่างฟัง แปลว่าไม่สนใจหรือเปล่า

ไม่เสมอไป เด็กบางคนฟังได้ดีกว่าตอนร่างกายได้ขยับ ถ้าเขายังตอบคำถามเกี่ยวกับเรื่องได้ หรือวิ่งกลับมาดูภาพเป็นระยะ ก็แปลว่ายังตามเรื่องอยู่ ลองเลือกเล่มที่สั้นลงหรือมีจังหวะให้ลุกทำท่าตามตัวละคร แทนการบังคับให้นั่งนิ่ง

ลูกอ่านเองได้แล้ว ยังต้องอ่านนิทานให้ฟังอีกไหม

ยังมีประโยชน์ครับ เด็กที่เพิ่งอ่านออกมักต้องใช้แรงไปกับการสะกดคำ จนเหลือพลังไม่มากสำหรับการสนุกกับเรื่อง การที่พ่อแม่อ่านเล่มที่ยากกว่าระดับที่เขาอ่านเองได้ ช่วยให้เขาได้เจอเรื่องที่ซับซ้อนขึ้น ลองสลับกันอ่านคนละหน้าก็เป็นอีกทางที่หลายบ้านชอบ

คืนนี้ลองทำแค่อย่างเดียวกับเล่มที่วางอยู่ข้างหมอน: หยุดก่อนถึงหน้าสุดท้ายสักหน้า แล้วถามลูกว่าเขาคิดว่าเรื่องจะจบอย่างไร คำตอบของเขาอาจสนุกกว่าตอนจบในหนังสือก็ได้