BestQuickBook

ตำรากับข้าวไทยรุ่นเก่าอ่านยาก แปลงเป็นสูตรที่ทำตามได้อย่างไร

ตำรากับข้าวไทยรุ่นเก่าอ่านยาก แปลงเป็นสูตรที่ทำตามได้อย่างไร
ที่มา: Wikimedia Commons

ตำรากับข้าวรุ่นเก่าแปลงเป็นสูตรที่ทำตามได้จริงด้วยการอ่านมันเหมือนบันทึกของคนครัวที่รู้งานอยู่แล้ว แล้วค่อยเติมสิ่งที่ผู้เขียนไม่ได้จดลงไปทีละช่อง ทั้งปริมาณ เวลา ความแรงของไฟ และหน้าตาของวัตถุดิบในยุคเรา

เหตุที่ตำราเก่าอ่านยากไม่ได้อยู่ที่ภาษาอย่างเดียว คนเขียนสมัยก่อนมักเขียนให้คนที่เคยเข้าครัวมาแล้วอ่าน จึงข้ามรายละเอียดที่ “ใครๆ ก็รู้” ในยุคนั้นไปหมด คำอย่าง “พอสมควร” “ตามชอบ” หรือ “เคี่ยวจนได้ที่” จึงโผล่มาแทบทุกหน้า สำหรับเราที่โตมากับสูตรระบุกรัมเป๊ะๆ ช่องว่างตรงนี้คืองานที่ต้องเติมเอง

เช็กลิสต์ด้านล่างแบ่งเป็นสามช่วง หยิบไปใช้กับตำราเล่มไหนก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นเล่มพิมพ์เก่าที่ได้จากร้านหนังสือมือสอง หรือสมุดจดสูตรลายมือของคุณยาย

ก่อนลงมือ: อ่านให้ออกว่าผู้เขียนหมายถึงอะไร

ช่วงนี้คล้ายการอ่านบทกลอนเก่าอยู่ไม่น้อย ใครเคยย้อนกลับไปเปิดวรรณคดีที่ท่องตอนเรียนชั้นประถม แล้วต้องหยุดถอดศัพท์ทีละคำ จะคุ้นกับจังหวะนี้ดี ต่างกันแค่ปลายทางของตำรากับข้าวคือจานที่กินได้จริง

ระหว่างทำ: เทียบของเก่ากับของในครัวยุคนี้

อาหารบางอย่างเป็นตัวอย่างที่ดีของสูตรที่พึ่งความชำนาญมากกว่าตัวเลข อย่างสำรับข้าวแช่ของเมืองเพชรที่คนนิยมกินแก้ร้อนกันช่วงเมษายน ซึ่งต้องเตรียมน้ำลอยดอกไม้และเครื่องเคียงหลายอย่าง ตำราเก่ามักบอกแค่ว่าให้อบน้ำจนหอม หรือทอดจนได้ที่ ถ้าอยากลองทำจากตำรา การได้ชิมของที่คนในพื้นที่ทำก่อนสักครั้งจะช่วยให้รู้ว่าปลายทางควรหน้าตาและรสเป็นแบบไหน

หลังทำ: เขียนสูตรฉบับที่คนอื่นทำตามได้

การอ่านตำรากับข้าวแบบนี้ใช้ทักษะเดียวกับการอ่านหนังสือประเภทที่ต้องตีความ อย่างคนที่หัดอ่านหนังสือศิลปะเพื่อให้มองภาพวาดแล้วเห็นอะไรมากขึ้น ก็ต้องค่อยๆ เรียนคำศัพท์และวิธีมองของผู้เขียน ส่วนความใจเย็นที่ต้องใช้ตอนนั่งถอดถ้อยคำเก่าทีละบรรทัดนั้น ใกล้เคียงกับประสบการณ์ของคนเริ่มเปิดหนังสือธรรมะเล่มบางๆ ทีละหน้า อยู่ไม่น้อย ไม่ต้องรีบเข้าใจทั้งหมดในครั้งเดียว ขอแค่แต่ละรอบเข้าใจมากกว่ารอบก่อน และให้รอยดินสอในสมุดสูตรเป็นตัวบอกว่าครั้งไหนเค็มไป ครั้งไหนกำลังดี