BestQuickBook

ชอบดูอาคารเก่าแต่ไม่รู้จักศัพท์สถาปัตย์ อ่านหนังสือแบบไหนดี

ชอบดูอาคารเก่าแต่ไม่รู้จักศัพท์สถาปัตย์ อ่านหนังสือแบบไหนดี
ที่มา: Wikimedia Commons

พออ่านจนจบ คุณจะเดินผ่านตึกแถวเก่าหัวมุมถนนแล้วเรียกชื่อส่วนต่างๆ ของมันได้ รู้ว่าลวดลายตรงใต้หลังคาเรียกว่าอะไร และที่สำคัญคือรู้ว่าควรหยิบหนังสือเล่มไหนจากชั้นก่อน จะได้ไม่ซื้อตำราหนาเตอะมาวางไว้โดยไม่ได้เปิด

ลำดับการอ่านสำหรับมือใหม่ที่ชอบมองตึก

  1. เริ่มจากหนังสือภาพอธิบายศัพท์ เล่มที่ดีจะมีภาพลายเส้นของอาคาร แล้วลากเส้นชี้บอกชื่อแต่ละส่วน เช่น หน้าจั่ว ชายคา ช่องลม ซุ้มโค้ง หรือคันทวย เปิดดูแค่ภาพก็เข้าใจได้เร็ว เหมาะกว่าพจนานุกรมศัพท์ที่มีแต่ตัวหนังสือ

  2. เลือกเล่มที่พูดถึงอาคารแบบที่คุณเห็นบ่อย ถ้าอยู่เมืองที่มีตึกแถวเก่าเยอะ ก็หาเล่มที่อธิบายตึกแถวและบ้านค้าขาย ถ้าชอบเรือนไม้ ก็เริ่มจากเล่มที่ว่าด้วยเรือนไทยและเรือนพื้นถิ่น ความรู้ที่ได้ใช้ทันทีจะติดหัวกว่าความรู้ของอาคารที่อยู่อีกซีกโลก

  3. ออกไปเทียบกับของจริงทุกครั้งที่อ่านจบหนึ่งบท ถ่ายรูปอาคารใกล้บ้าน แล้วลองเขียนชื่อส่วนต่างๆ ลงในสมุดหรือในโน้ตของรูป ถ้าเรียกไม่ได้ ก็กลับไปเปิดหนังสือ วนแบบนี้ไม่กี่รอบ ศัพท์จะกลายเป็นของเราเอง

  4. ต่อด้วยเรื่องของคนที่สร้างและคนที่อยู่ อาคารเก่าทุกหลังมีเจ้าของ ช่าง และยุคสมัยที่ทำให้มันออกมาหน้าตาแบบนั้น หนังสือที่เล่าเรื่องผู้คนช่วยให้ตึกมีชีวิตขึ้น ใครชอบแนวนี้ลองหยิบชีวประวัติของผู้คนในยุคที่ตึกเหล่านั้นถูกสร้างขึ้น แล้วจะเชื่อมโยงอาคารกับคนได้ง่ายขึ้น

  5. ขยายไปหาลวดลายและงานตกแต่ง ปูนปั้น ไม้ฉลุ กระจกสี และภาพเขียนบนผนัง คือจุดที่สถาปัตยกรรมกับศิลปะมาบรรจบกัน ถ้ารู้สึกว่าส่วนนี้ดูยาก ลองหยิบหนังสือที่สอนวิธีมองงานศิลปะแบบเป็นขั้นเป็นตอน มาอ่านประกอบ สายตาที่ฝึกจากภาพวาดใช้กับลวดลายบนอาคารได้ดีเหมือนกัน

  6. อ่านบันทึกของคนที่เคยเดินทางผ่าน นักเดินทางหลายคนบรรยายบ้านเมืองที่เขาเห็นไว้ละเอียด บางอาคารในบันทึกเหล่านั้นอาจไม่เหลือแล้ว การอ่านจึงเหมือนได้เห็นเมืองในอีกเวลาหนึ่ง ลองดูวิธีอ่านงานเขียนเชิงท่องเที่ยวให้ได้มากกว่าแค่อยากออกเดินทาง

  7. ไปเยือนอาคารที่ผสมหลายวัฒนธรรม อาคารที่ผสมรูปแบบจากหลายที่มาคือแบบฝึกหัดที่ดีที่สุด เพราะต้องใช้ศัพท์หลายชุดพร้อมกัน ทางใต้มีตัวอย่างอย่างวังจะบังติกอ วังเก่าคู่เมืองปัตตานี ที่คนชอบอาคารเก่ามักตั้งใจไปชม ลองสังเกตว่าคุณแยกได้ไหมว่าส่วนไหนรับอิทธิพลมาจากทางใด แล้วค่อยกลับมาเปิดหนังสือหาคำตอบ

จุดที่มือใหม่มักพลาด

ซื้อตำราสำหรับนักศึกษาสถาปัตย์เป็นเล่มแรก ตำราเหล่านี้ดีมาก แต่เขียนให้คนที่ต้องออกแบบและคำนวณ คนที่อยากดูตึกให้สนุกมักหมดแรงตั้งแต่บทแรก

ท่องศัพท์โดยไม่ออกไปดูของจริง ศัพท์ที่ไม่เคยใช้จะหายไปในไม่กี่สัปดาห์ ต่างจากศัพท์ที่ผูกกับภาพของตึกที่เราเดินผ่านทุกวัน

ตัดสินอายุอาคารจากหน้าตาอย่างเดียว อาคารเก่าหลายหลังผ่านการซ่อมและต่อเติมมาหลายรอบ บางส่วนอาจใหม่กว่าที่เห็น จึงควรอ่านข้อมูลประวัติประกอบก่อนสรุป

เวลาออกไปดูอาคารเก่าของจริง จำไว้เสมอว่าหลายหลังยังเป็นบ้านคน ร้านค้า หรือศาสนสถานที่มีคนใช้งานอยู่ ถ่ายรูปจากที่สาธารณะ ขออนุญาตก่อนเข้าพื้นที่ส่วนตัว และอย่าปีนป่ายหรือจับต้องลวดลายที่เปราะบาง เพราะความอยากรู้ของเราไม่ควรกลายเป็นความเสียหายของคนอื่น