BestQuickBook

อ่านหนังสือชีวประวัติบุคคลสำคัญอย่างไรให้เห็นทั้งตัวคนและยุคสมัย

อ่านหนังสือชีวประวัติบุคคลสำคัญอย่างไรให้เห็นทั้งตัวคนและยุคสมัย
ที่มา: Wikimedia Commons

หน้าที่มักถูกพลิกผ่านเร็วที่สุดในหนังสือชีวประวัติ คือหน้าแรกๆ ที่บอกว่าใครเป็นผู้เขียน เขียนขึ้นในโอกาสอะไร และใช้ข้อมูลจากไหน ทั้งที่ข้อมูลไม่กี่บรรทัดนี้บอกได้เกือบหมดว่าเรากำลังจะได้เห็นบุคคลคนนั้นผ่านสายตาแบบไหน

เทียบหนังสือชีวประวัติแต่ละแบบ

แบบของหนังสือจุดเด่นสิ่งที่ควรระวังอ่านให้เห็นยุคสมัยด้วยวิธีนี้
อัตชีวประวัติ (เจ้าตัวเขียนเอง)ได้ความคิดและน้ำเสียงของเจ้าตัวโดยตรงผู้เขียนเลือกเล่าเฉพาะสิ่งที่อยากให้จำสังเกตเรื่องที่เขาเล่าแบบผ่านๆ เช่น ราคาของ การเดินทาง ค่านิยมในบ้าน
ชีวประวัติที่ผู้อื่นค้นคว้าและเรียบเรียงมีหลายแหล่งข้อมูล เห็นมุมจากคนรอบตัวผู้เขียนอาจชื่นชมหรือมีอคติต่อบุคคลนั้นดูบรรณานุกรมท้ายเล่ม และเทียบกับเหตุการณ์ใหญ่ในช่วงเดียวกัน
หนังสืออนุสรณ์หรือหนังสือที่ระลึกมีเรื่องเล่าจากญาติมิตร ภาพถ่ายส่วนตัวมักเน้นด้านดีเป็นหลักอ่านความทรงจำของคนหลายคนประกอบกัน จะเห็นชีวิตประจำวันของยุคนั้น
ชีวประวัติฉบับย่อหรือฉบับเยาวชนอ่านจบเร็ว เข้าใจภาพรวมตัดความซับซ้อนออกไปมากใช้เป็นแผนที่ก่อนไปอ่านเล่มละเอียด

ผู้อ่านแบบไหนเหมาะกับเล่มลักษณะใด

คนเพิ่งเริ่มอ่านแนวนี้ เริ่มจากฉบับย่อของบุคคลที่สนใจอยู่แล้ว เมื่อรู้โครงชีวิตคร่าวๆ ค่อยขยับไปหาเล่มที่ค้นคว้าละเอียด จะไม่หลงในรายละเอียดตั้งแต่หน้าแรก

คนที่สนใจประวัติศาสตร์และบุคคลประจำถิ่น เหมาะกับการอ่านหลายเล่มเทียบกัน เพราะบุคคลสำคัญของท้องถิ่นมักมีทั้งเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์และเรื่องเล่าแบบศรัทธาซ้อนกันอยู่ อย่างท้าวสุรนารี วีรสตรีที่ชาวโคราชเรียกขานด้วยความเคารพว่าย่าโม การอ่านให้แยกออกว่าส่วนไหนเป็นหลักฐาน ส่วนไหนเป็นความผูกพันของผู้คน คือหัวใจของการอ่านแนวนี้ เล่มประเภทนี้มักพิมพ์น้อย ลองดูวิธีตามหาหนังสือเล่าเรื่องเมืองที่พิมพ์น้อยและหายาก

คนที่ตามข่าวและสนใจเรื่องปัจจุบัน ชีวประวัติของนักการเมือง นักธุรกิจ หรือนักคิดร่วมสมัย อ่านแล้วช่วยให้เห็นที่มาของการตัดสินใจที่เป็นข่าว จะได้ภาพครบขึ้นถ้าอ่านคู่กับสารคดีที่เล่าเบื้องหลังเหตุการณ์ในข่าว

คนที่ชอบสถานที่และอาคารเก่า ลองอ่านชีวประวัติของคนที่เคยอยู่ในบ้านหรือวังที่คุณเคยไปเยือน แล้วกลับไปดูอีกรอบ ห้องที่เคยเป็นแค่ห้องจะกลายเป็นที่ที่มีคนเคยใช้ชีวิตจริง ใครยังเรียกชื่อส่วนต่างๆ ของอาคารไม่ถูก ลองหาหนังสือที่สอนเรียกชื่อหน้าจั่ว ช่องลม และลวดลายบนอาคาร มาอ่านประกอบ

ลองนึกถึงชีวประวัติเล่มล่าสุดที่คุณอ่านจบ คุณจำได้ไหมว่าใครเป็นคนเขียน และเขามองบุคคลในเล่มด้วยสายตาแบบไหน?