BestQuickBook

เลือกหนังสือให้ผู้สูงอายุในบ้าน อ่านได้สบายตาและสนุกกับเรื่อง

เลือกหนังสือให้ผู้สูงอายุในบ้าน อ่านได้สบายตาและสนุกกับเรื่อง
ที่มา: Wikimedia Commons

หนังสือที่ผู้สูงอายุจะหยิบอ่านจนจบ คือเล่มที่ตัวหนังสือใหญ่พอให้อ่านได้โดยไม่ต้องเพ่ง ถือได้ไม่หนักมือ และเล่าเรื่องที่ท่านสนใจอยู่แล้ว สามข้อนี้สำคัญกว่าความดังของหนังสือหรือคำแนะนำจากร้านค้าออนไลน์ เพราะต่อให้เป็นเล่มดีแค่ไหน ถ้าเปิดแล้วต้องหยีตาหรือถือแล้วเมื่อยข้อมือ ก็มักถูกวางไว้ข้างเก้าอี้แล้วไม่ได้หยิบอีก

ก่อนจะไปดูที่ตัวเล่ม ให้เริ่มจากตัวคนอ่านก่อน ลองนึกว่าสมัยก่อนพ่อแม่หรือปู่ย่าตายายชอบอ่านอะไร เคยรับนิตยสารแบบไหน ชอบฟังรายการวิทยุหรือดูละครแนวไหน คนที่เคยอ่านนิยายเป็นตอนๆ ในนิตยสารรายสัปดาห์อาจยังชอบเรื่องยาวที่ตามต่อได้ ส่วนคนที่ชอบฟังเทศน์อาจสนใจหนังสือธรรมะเล่มบางๆ หลักการเดียวกับการเลือกหนังสือให้ถูกกับรสนิยมและจังหวะชีวิตของคนอ่าน ใช้ได้ที่นี่เหมือนกัน ต่างกันแค่ว่าเราเลือกแทนคนที่เรารัก จึงต้องฟังเขาให้มากกว่าฟังตัวเอง

เมื่อได้แนวเรื่องแล้ว ให้หยิบเล่มจริงขึ้นมาดูสภาพทางกายภาพ ถ้าซื้อออนไลน์ ลองดูตัวอย่างหน้าในหรือขอดูที่ร้านก่อน สิ่งที่ควรสังเกตมีดังนี้

บางเรื่องมีฉบับพิมพ์ตัวโตออกมาโดยเฉพาะ ถ้าหาได้ก็ดี แต่ถ้าไม่มี การเลือกจากเกณฑ์ข้างบนก็ช่วยได้มากแล้ว ส่วนแสงในมุมอ่านก็สำคัญไม่แพ้ตัวเล่ม โคมไฟที่ส่องลงหน้ากระดาษจากด้านข้างหรือด้านหลังไหล่ ช่วยให้อ่านสบายตากว่าการพึ่งไฟเพดานอย่างเดียว ทั้งนี้ ถ้าท่านยังบ่นว่าตัวหนังสือพร่าหรือปวดตา แม้เป็นเล่มที่ตัวโตแล้ว อย่าแก้ด้วยการหาเล่มที่ใหญ่ขึ้นไปเรื่อยๆ ควรพาไปตรวจกับจักษุแพทย์ เพราะแว่นที่ใช้อยู่อาจไม่เหมาะกับสายตาแล้ว หรืออาจมีปัญหาอื่นที่ควรได้รับการดูแล

เรื่องที่จะทำให้ผู้สูงอายุอยากอ่านจริงๆ มักซ่อนอยู่ในบทสนทนาธรรมดาในวันหยุด ลองพาพ่อแม่ออกไปเที่ยวใกล้ๆ อย่างนั่งชิมของว่างรุ่นเก่าตามตลาดริมน้ำของเมืองนนท์ สั่งข้าวเกรียบปากหม้อมานั่งกินด้วยกันสักจาน ของกินที่ท่านคุ้นเคยตั้งแต่เด็กมักพาให้เล่าเรื่องเก่าออกมาเอง ทั้งบ้านริมคลอง เรือที่เคยพายไปโรงเรียน หรือแม่ค้าที่จำหน้าได้ ฟังให้ดีแล้วจดไว้ เรื่องเหล่านี้คือรายชื่อหนังสือที่ท่านจะอยากอ่าน เช่น หนังสือภาพเก่าของชุมชนริมน้ำ สารคดีวิถีชีวิตคนไทยสมัยก่อน หรือบันทึกความทรงจำของคนรุ่นเดียวกัน

ช่วงความสนใจก็เป็นเรื่องที่ควรคิดถึง ผู้สูงอายุหลายท่านอ่านได้ทีละไม่นาน แล้วอยากพัก หนังสือรวมเรื่องสั้น เรียงความสั้นๆ หรือเล่มที่แบ่งบทสั้นจะเข้ากับจังหวะนี้มากกว่านวนิยายที่ต้องจำตัวละครจำนวนมาก แต่สั้นไม่ได้แปลว่าต้องง่ายแบบหนังสือเด็ก การยื่นหนังสือที่ดูออกว่าเลือกมาเพราะคิดว่าท่านอ่านเรื่องยากไม่ไหว อาจทำให้ท่านรู้สึกถูกมองข้าม

บางบ้านพ่อแม่เกษียณแล้วเริ่มสนใจจัดการเงินบำนาญหรือเงินเก็บด้วยตัวเอง ถ้าท่านเอ่ยถึงเรื่องนี้ขึ้นมา ลองดูแนวทางเลือกหนังสือเรื่องเงินเล่มแรกที่ไม่พาให้หลงทาง แล้วเลือกเล่มที่ภาษาตรงไปตรงมา ตัวอย่างใกล้ชีวิตคนวัยเกษียณ และไม่เน้นการลงทุนเสี่ยงสูง จะช่วยให้ท่านอ่านแล้วนำมาคุยกับลูกหลานต่อได้

ถ้าตั้งใจให้หนังสือเป็นของขวัญในวันเกิดหรือวันขึ้นปีใหม่ การเขียนข้อความสั้นๆ ไว้ที่หน้าแรกว่าทำไมถึงเลือกเล่มนี้ให้ เพิ่มความหมายได้มาก ใครอยากได้แนวคิดเพิ่มเติม มีไอเดียเลือกหนังสือเป็นของขวัญให้ผู้รับอยากเปิดอ่านจริง ให้ดูประกอบได้

สำหรับท่านที่สายตาไม่เอื้อให้อ่านเล่มกระดาษนานๆ เครื่องอ่านอีบุ๊กหรือแท็บเล็ตที่ขยายตัวอักษรได้ตามต้องการเป็นอีกทางหนึ่ง หนังสือเสียงก็ช่วยได้มากในวันที่ตาล้า แต่ควรนั่งตั้งค่าให้ท่านจนใช้คล่อง และอยู่ใกล้ๆ ในช่วงแรกเผื่อกดผิดแล้วไม่รู้จะกลับอย่างไร

อีกวิธีที่ง่ายที่สุดคือการอ่านด้วยกัน ลูกหลานอ่านออกเสียงให้ฟังวันละบท หรือผลัดกันอ่านคนละหน้า บางทีท่านจะหยุดกลางย่อหน้าเพื่อเล่าว่าเรื่องนี้ทำให้นึกถึงอะไร ช่วงเวลาที่หนังสือเปิดค้างไว้แบบนั้น มีค่าไม่น้อยกว่าการอ่านจบเล่ม