BestQuickBook

ฟังสรุปหนังสือหรือพอดแคสต์แทนการอ่านเล่มจริง ได้อะไรและเสียอะไร

ฟังสรุปหนังสือหรือพอดแคสต์แทนการอ่านเล่มจริง ได้อะไรและเสียอะไร
ที่มา: Wikimedia Commons

ลองเปิดหนังสือสารคดีสักเล่มที่เคยอ่านจบ แล้วดูว่าหน้าไหนบ้างที่เราจำได้ดีที่สุด หลายคนจะพบว่าสิ่งที่ติดอยู่ในหัวไม่ใช่ข้อสรุปใหญ่ของบทนั้น แต่เป็นตัวอย่างเล็กๆ เช่น เรื่องของคนคนหนึ่ง เหตุการณ์ที่ผู้เขียนเล่าประกอบ หรือภาพเปรียบที่ทำให้เข้าใจขึ้นมาทันที และตัวอย่างพวกนี้เองคือส่วนแรกที่มักถูกตัดทิ้ง เมื่อหนังสือทั้งเล่มถูกย่อเหลือคลิปยี่สิบนาที

ฟังสรุปจบแล้ว นับว่าได้อ่านหนังสือเล่มนั้นหรือยัง

ตอบตามตรงคือได้ “รู้จัก” หนังสือเล่มนั้น แต่ยังไม่ได้อ่าน สรุปที่ดีให้เราเห็นโครงความคิดหลัก ว่าผู้เขียนเสนออะไรและสรุปไปทางไหน คล้ายกับการเห็นแผนที่ของเมือง ส่วนการอ่านเล่มจริงคือการได้เดินเข้าไปในซอยเหล่านั้นเอง เห็นทั้งร้านเล็กๆ และทางตันที่แผนที่ไม่ได้บอก

นี่ไม่ใช่เรื่องผิด การฟังสรุปเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการรับความรู้ ที่เกิดขึ้นพร้อมกระแสการอ่านในยุคที่ทุกอย่างย้ายขึ้นจอ เพียงแต่ควรรู้ว่าตัวเองได้อะไรมา จะได้ไม่เผลอพูดถึงหนังสือราวกับอ่านมาครบทั้งเล่ม

สรุปหนังสือช่วยอะไรได้จริงบ้าง

ประโยชน์ที่ชัดที่สุดคือใช้คัดกรอง หนังสือบางเล่มหนาหลายร้อยหน้า การฟังสรุปก่อนช่วยให้รู้ว่าประเด็นของเล่มนั้นตรงกับสิ่งที่เราอยากรู้ไหม ก่อนจะลงทุนทั้งเงินและเวลา

ประโยชน์ที่สองคือใช้ทบทวน หลังอ่านเล่มจริงจบไปหลายเดือน การฟังสรุปจากคนอื่นช่วยดึงความจำกลับมา และบางครั้งยังทำให้เห็นมุมที่เราอ่านข้ามไป ประโยชน์ที่สามคือได้ลองแตะเรื่องนอกสายตัวเอง เช่น คนทำงานบัญชีที่อยากรู้คร่าวๆ ว่าหนังสือจิตวิทยาเล่มดังพูดถึงอะไร

อะไรบ้างที่หายไประหว่างทาง

นอกจากตัวอย่างที่เล่าไว้ตอนต้น สิ่งที่หายตามไปด้วยคือน้ำเสียงของผู้เขียน ข้อโต้แย้งที่เขายกมาเองแล้วตอบ และข้อจำกัดที่เขายอมรับไว้ในหนังสือ เมื่อเหลือแต่ข้อสรุป แนวคิดจะฟังดูแน่นอนกว่าที่ผู้เขียนตั้งใจ

อีกเรื่องคือ ผู้ทำสรุปเลือกเองว่าอะไรสำคัญ สิ่งที่เราได้ยินจึงผ่านการตีความของคนกลางมาแล้วหนึ่งชั้น ถ้าเป็นไปได้ ลองฟังสรุปเล่มเดียวกันจากสองแหล่ง จะเห็นว่าแต่ละคนเน้นคนละเรื่อง ส่วนนิยายหรือวรรณกรรมนั้นแทบสรุปแทนไม่ได้เลย เพราะความงามอยู่ในภาษาและจังหวะการเล่า ไม่ได้อยู่แค่ในเนื้อเรื่อง

ฟังตอนไหนถึงจะคุ้มที่สุด

สรุปหนังสือเหมาะกับช่วงที่มือไม่ว่างแต่หัวยังว่าง เช่น ระหว่างนั่งรถ ทำงานบ้าน หรือเดินเล่นช้าๆ บางคนชอบฟังตอนปั่นจักรยานเลียบกว๊านพะเยาในช่วงเช้า ที่ลมเย็นและไม่ต้องเร่งรีบ ถ้าจะฟังระหว่างปั่นหรือเดินริมถนน ใส่หูฟังข้างเดียวหรือเปิดเสียงเบาพอให้ยังได้ยินเสียงรถและคนรอบตัว ความปลอดภัยสำคัญกว่าเนื้อหาตอนไหนก็ตาม

ช่วงที่ไม่ค่อยเหมาะคือตอนที่ต้องการเข้าใจเรื่องยากจริงจัง เพราะการฟังย้อนกลับไปทวนประโยคเดียวทำได้ยากกว่าการพลิกหน้ากระดาษ

ใช้สรุปคู่กับเล่มจริงอย่างไรให้ได้ทั้งสองทาง

วิธีที่ใช้ได้ผลคือมองสรุปเป็นประตู ไม่ใช่ปลายทาง ฟังแล้วจดชื่อเล่มที่อยากอ่านต่อไว้ที่เดียว ถ้าหาอีบุ๊กหรือไฟล์ตัวอย่างมาเก็บ ก็ตั้งชื่อและแยกโฟลเดอร์ไว้ตั้งแต่แรก แบบที่เล่าไว้ในเรื่องการจัดไฟล์อีบุ๊กกับ PDF ให้เป็นระเบียบ จะได้ไม่ต้องค้นใหม่ทุกครั้ง

แล้วเก็บเล่มจริงไว้อ่านในช่วงที่มีสมาธิ เช่น วันหยุดยาว ใครกำลังวางแผนทริปชายหาดอยู่ ก็ลองชั่งดูว่าควรหอบหนังสือเล่มกระดาษหรือเครื่องอ่านอีบุ๊กลงกระเป๋า ให้เข้ากับการพักผ่อนแบบนั้น

ลองนึกย้อนดูหนังสือห้าเล่มสุดท้ายที่คุณพูดถึงกับเพื่อน มีกี่เล่มที่คุณอ่านเอง และกี่เล่มที่รู้จักผ่านเสียงของคนอื่น?