BestQuickBook

หนังสือเปียกน้ำหรือโดนฝน กู้คืนอย่างไรไม่ให้หน้ากระดาษติดกันและขึ้นรา

หนังสือเปียกน้ำหรือโดนฝน กู้คืนอย่างไรไม่ให้หน้ากระดาษติดกันและขึ้นรา
ที่มา: Wikimedia Commons

เวลามือถือตกน้ำ เรามักรู้กันดีว่าห้ามรีบกดเปิดเครื่องและห้ามเอาไปเป่าลมร้อน หนังสือเปียกก็มีกฎทำนองเดียวกัน ความใจร้อนในชั่วโมงแรกมักสร้างความเสียหายมากกว่าตัวน้ำเสียอีก

ตัวอย่างสมมติ: เย็นวันที่ฝนตกหนัก

ขอเล่าผ่านนักอ่านสมมติคนหนึ่ง เขาขับรถกลับบ้านช่วงฝนตกหนัก ถนนเส้นประจำมีน้ำท่วมขังจนต้องค่อยๆ ลุยผ่าน ถึงบ้านแล้วจึงพบว่าน้ำซึมเข้ามาที่พื้นรถด้านหลัง ถุงผ้าที่ใส่หนังสือสามเล่มเปียกโชกครึ่งล่าง เล่มหนึ่งเป็นนิยายที่เพิ่งซื้อ อีกเล่มยืมเพื่อนมา และเล่มสุดท้ายเป็นหนังสือเก่าของพ่อ

สิ่งแรกที่เขาอยากทำคือกางหนังสือแล้วตากแดดหน้าบ้าน แต่เขาหยุดไว้ก่อน แล้วค่อยๆ ทำตามลำดับ ซึ่งถอดออกมาเป็นข้อคิดได้ดังนี้

สิ่งที่เรียนรู้จากเย็นวันนั้น

ลงมือภายในวันเดียวกัน กระดาษที่เปียกแล้วถูกทิ้งไว้ในถุงปิดเป็นสภาพที่ราชอบที่สุด ยิ่งเริ่มเร็วเท่าไรยิ่งมีโอกาสรอด อย่ารอให้แห้งเองในถุง

อย่าฝืนแกะหน้าที่ติดกัน ตอนกระดาษยังชุ่มน้ำ เนื้อกระดาษอ่อนและขาดง่ายมาก ให้วางเล่มบนผ้าขนหนูแห้ง ใช้กระดาษซับหรือกระดาษทิชชูหนาๆ กดซับด้านนอกเบาๆ ก่อน รอให้หมาดลงค่อยแยกหน้า

สอดกระดาษซับทุกไม่กี่หน้า แล้วเปลี่ยนบ่อย เมื่อเริ่มแยกหน้าได้ ให้สอดกระดาษซับคั่นเป็นช่วงๆ ไม่ต้องคั่นทุกแผ่น พอกระดาษซับชื้นก็เปลี่ยนใหม่

ผึ่งลมในที่ร่ม ไม่ใช่ตากแดดจัด ตั้งหนังสือขึ้นแล้วกางปกออกเล็กน้อยให้หน้ากระดาษแผ่เป็นพัด เปิดพัดลมให้อากาศหมุนเวียนโดยไม่จ่อตรงจนหน้ากระดาษปลิว แดดจัด เตารีดร้อน ไดร์เป่าผมแบบร้อน หรือไมโครเวฟ ล้วนทำให้กระดาษหดย่นและกาวสันละลายได้

ถ้ายังจัดการไม่ทัน ซื้อเวลาด้วยช่องแช่แข็ง หนังสือที่เปียกหลายเล่มพร้อมกัน ใส่ถุงพลาสติกแยกเล่มแล้วแช่แข็งไว้ก่อน ช่วยชะลอการเกิดราจนกว่าจะมีเวลาค่อยๆ ทำทีละเล่ม

หนังสือมีค่าให้ผู้เชี่ยวชาญดูแล เล่มเก่าของพ่อในเรื่องนี้คือตัวอย่างที่ไม่ควรลองเองมากเกินไป ยิ่งถ้าเป็นเล่มที่หายากหรือเก็บสะสมไว้ อย่างที่นักสะสม ฉบับพิมพ์ครั้งแรกที่ควรค่าแก่การเก็บรักษา ให้ความสำคัญ การปรึกษาผู้ที่ทำงานด้านอนุรักษ์หนังสือหรือเอกสารจะปลอดภัยกว่า

เช็กรถด้วย ไม่ใช่แค่ของในรถ น้ำที่ซึมเข้าห้องโดยสารได้ก็อาจกระทบส่วนอื่นของรถเช่นกัน ลองไล่ดู สิ่งที่ควรตรวจในรถหลังฝ่าน้ำท่วมขังมา ก่อนใช้งานวันถัดไป

หลังหนังสือแห้งแล้ว

เมื่อแห้งสนิท หน้ากระดาษมักเป็นคลื่น ให้วางเล่มปิดสนิทแล้วทับด้วยหนังสือหนักๆ ไว้สักสองสามวัน จะเรียบขึ้นแม้ไม่เหมือนใหม่ คราบน้ำสีเหลืองตามขอบอาจยังอยู่ ซึ่งเป็นร่องรอยที่ผู้ซื้อหนังสือมักมองหาเวลา ตรวจสภาพหนังสือมือสองก่อนจ่ายเงิน เพราะบอกได้ว่าเล่มนั้นเคยเปียกมาก่อน

ถ้าได้กลิ่นอับหรือเห็นจุดสีดำหรือเขียวขึ้นมา ให้แยกเล่มนั้นออกจากชั้น เพื่อไม่ให้ราลามไปเล่มอื่น

ส่วนการป้องกัน แค่ใส่หนังสือในถุงซิปก่อนลงกระเป๋าในหน้าฝน และไม่วางถุงหนังสือไว้บนพื้นรถ ก็ลดความเสี่ยงได้มาก หลักคิดเดียวกับ การกันหยดน้ำและคราบเครื่องดื่มไม่ให้เลอะหน้ากระดาษ คือป้องกันง่ายกว่าแก้เสมอ

หนังสือเปียกจึงไม่ต่างจากมือถือที่เพิ่งหล่นลงน้ำ ใครใจเย็นได้ในชั่วโมงแรก คนนั้นมักได้ของคืนมา